Fundacja Instytut Trendów aktywnie włącza się w konsultacje społeczne programu NFOŚiGW dotyczącego przydomowych magazynów energii

Fundacja Instytut Trendów aktywnie włącza się w konsultacje społeczne programu NFOŚiGW dotyczącego przydomowych magazynów energii

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zaprezentował 21 stycznia 2026 roku założenia nowego programu priorytetowego „Dofinansowanie przydomowych magazynów energii”. Celem inicjatywy jest zwiększenie efektywności wykorzystania energii elektrycznej wytwarzanej przez mikroinstalacje odnawialnych źródeł energii (OZE), w szczególności instalacje fotowoltaiczne, oraz wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego gospodarstw domowych.

W proces konsultacji społecznych aktywnie włączyła się Fundacja Instytut Trendów, przedstawiając szczegółowe uwagi, propozycje zmian oraz merytoryczne uzasadnienia odnoszące się do kluczowych elementów projektowanego programu. Głos Fundacji koncentruje się na zapewnieniu racjonalności technicznej, ekonomicznej i bezpieczeństwa rozwiązań, które mają zostać objęte publicznym wsparciem.

Założenia programu – istotny krok w stronę autokonsumpcji i odporności energetycznej

 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej proponuje, aby wsparcie finansowe na zakup i montaż przydomowego magazynu energii elektrycznej miało charakter procentowy, z jednoczesnym limitem kwotowym, uzależnionym od sposobu rozliczania energii elektrycznej przez prosumenta.

Zgodnie z założeniami programu, dofinansowanie miałoby wynosić do 30% kosztów kwalifikowanych inwestycji, przy czym wysokość wsparcia byłaby dodatkowo ograniczona do maksymalnie 800 zł na każdą 1 kWh pojemności magazynu energii. Oznacza to, że kwota dotacji byłaby naliczana proporcjonalnie do wielkości instalacji, ale jednocześnie kontrolowana poprzez górny limit jednostkowy, zapobiegający nadmiernemu finansowaniu pojedynczych projektów.

Jednocześnie NFOŚiGW zakłada wprowadzenie maksymalnej łącznej kwoty dotacji na jeden magazyn energii, różnicując jej poziom w zależności od systemu rozliczeń prosumenta:

• w przypadku wnioskodawców rozliczających się z wyprodukowanej energii elektrycznej w systemie net-billingu (rozliczenie wartościowe), a także tych, którzy przeszli z systemu net-metering (rozliczenie ilościowe) na net-billing, maksymalna wysokość wsparcia miałaby wynosić do 16 tys. zł na jeden magazyn energii;

• dla prosumentów pozostających w systemie net-metering, czyli rozliczających się ilościowo z wprowadzonej do sieci energii elektrycznej, górny limit dofinansowania zostałby ustalony na poziomie do 8 tys. zł na jeden magazyn energii.

Wsparcie ma być skierowane do prosumentów posiadających mikroinstalację OZE przyłączoną do sieci, wyposażonych w system zarządzania energią (EMS). W przypadku magazynów energii elektrycznej istotnym wymogiem ma być także funkcja pracy wyspowej, umożliwiająca zasilanie obiektu w czasie lokalnych awarii lub przerw w dostawie energii z sieci. Prezentujemy cztery propozycje zmian do programu, które zdaniem Fundacji wyeliminują możliwość nadinterpretacji przepisów, nieefektywne wykorzystanie środków publicznych, a także zapewnią bezpieczeństwo systemów realizowanych w ramach programu. 

W zakresie magazynów ciepła, zgodnie z propozycją NFOŚiGW, program przewiduje dofinansowanie magazynów ciepła o minimalnej pojemności 150 dm³ – również do 30% kosztów kwalifikowanych i kwotą maksymalną do 5 000 złotych.

Racjonalność techniczna i skala instalacji – potrzeba większej elastyczności

Jednym z kluczowych obszarów uwag Fundacji jest minimalna pojemność magazynów energii elektrycznej. W praktyce rynkowej wielu producentów oferuje systemy oparte na modułach akumulatorowych o pojemności jednostkowej ok. 5 kWh. Wymóg minimalnej pojemności 12 kWh oznacza w takich przypadkach konieczność instalacji magazynów o realnej pojemności 15 kWh.

Zdaniem Fundacji, tak wysoki próg może być nieadekwatny do potrzeb właścicieli najmniejszych instalacji fotowoltaicznych (np. 3–5 kWp), dla których optymalna pojemność magazynu energii powinna być ściśle dopasowana do skali produkcji energii. Fundacja Instytut Trendów proponuje więc, by limit ten określono na poziomie 10 kWh minimalnej pojemności. Zbyt duże magazyny nie tylko podnoszą koszty inwestycji, ale mogą również obniżać efektywność ekonomiczną całego systemu.

Magazyny ciepła – ryzyko nieproporcjonalnego wsparcia

Fundacja zwraca również uwagę na zaproponowany poziom dofinansowania magazynów ciepła. Fundusz proponuje w założeniach programu, by magazyn ciepła dotować dotacją do 30% kosztów kwalifikowanych i kwotą maksymalnie 5000 złotych. Analiza kosztów rynkowych wskazuje, że zakup i montaż zbiornika o pojemności 150 litrów z grzałką to wydatek rzędu średnio trzech tysięcy złotych. W tym kontekście proponowana wysokość dotacji może prowadzić do zachwiania proporcji między realnymi kosztami a poziomem wsparcia.

Zdaniem Fundacji, tak skonstruowany mechanizm może generować ryzyko nadużyć, w tym sztucznego zawyżania kosztów urządzeń i instalacji, co w dłuższej perspektywie nie sprzyja racjonalnemu i efektywnemu wydatkowaniu środków publicznych. W ramach konsultacji społecznych Fundacja proponuje ustalić maksymalny próg dotacji na magazyn ciepła na 1 000 złotych. 

Bezpieczeństwo i jakość – tylko certyfikowane systemy

Fundacja z niepokojem zaobserwowała zapis projektu programu w punkcie 7), zgodnie z którym „jako magazyn energii elektrycznej dopuszcza się użycie akumulatorów pod warunkiem, że w specyfikacji technicznej tego urządzenia będzie wskazane dopuszczenie do użytkowania z instalacjami OZE”. W ocenie Fundacji tak sformułowany zapis jest zbyt ogólny i może prowadzić do dopuszczenia do dofinansowania pojedynczych akumulatorów lub rozwiązań niebędących kompletnymi, certyfikowanymi systemami magazynowania energii.

Tego rodzaju interpretacja rodzi istotne ryzyka w zakresie bezpieczeństwa użytkowników, w szczególności zagrożenia pożarowego, a także nie gwarantuje trwałej, stabilnej i bezpiecznej współpracy z instalacjami OZE oraz systemami zarządzania energią. Wsparcie publiczne powinno obejmować wyłącznie rozwiązania sprawdzone, projektowane jako całość i spełniające wymagania norm technicznych oraz certyfikacyjnych.

W związku z powyższym Fundacja proponuje usunięcie punktu 7) lub ewentualnie jego zmianę poprzez jednoznaczne doprecyzowanie, że: 7) Jako magazyn energii elektrycznej nie dopuszcza się użycia akumulatorów.

Zdaniem Fundacji takie brzmienie zapisu jasno wyklucza możliwość finansowania rozwiązań improwizowanych lub nieprofesjonalnych i zapewnia, że środki publiczne będą kierowane wyłącznie na kompletne, certyfikowane systemy magazynowania energii, spełniające wysokie standardy bezpieczeństwa, jakości i efektywności.

Jasne definicje – warunek spójnego programu

W zgłoszonych uwagach zwrócono także uwagę na brak jednoznacznych definicji pojęcia „magazyn energii” w dokumentach programowych. Nieprecyzyjne zapisy mogą prowadzić do rozbieżnych interpretacji – w szczególności w kontekście rozróżnienia między samym magazynem energii (akumulatory z BMS) a kompletnym systemem magazynowania energii obejmującym również falownik i system zarządzania energią.

Zdaniem Fundacji, doprecyzowanie tych pojęć jest niezbędne dla zapewnienia przejrzystych zasad kwalifikowalności kosztów i spójności całego programu.